برنامه بیزینس کوچینگ؛ نقشه راه رشد و اجرا
در بیزینس‌کوچینگ افراد با کمک کوچ به خودشناسی و خودباوری خواهند رسید و پس‌ازآن با تعیین اهداف و صیقل دادن عادات همیشگی مخرب، برای شتاب گرفتن به دستیابی به هدف تغییراتی را در خود ایجاد می‌کنند. تمامیِ این مراحل در یک پکیج جامع به نام برنامه بیزینس‌کوچینگ در اختیار رهبران و مدیران، افراد فعال در اقتصاد و دیگر حوزه‌ها ارائه می‌شود.
اگر بیزینس‌کوچینگ را معدن طلا در نظر بگیریم می‌توان گفت برنامه مدون بیزینس‌کوچینگ دقیقاً آن گوهر ارزشمندی است که تمام ماهیت کوچینگ در آن نهفته است.
در فرمانروا، این موضوع بخشی از تصویر بزرگ‌تر مدیریت کسبوکار است؛ جایی که تحلیل، تصمیم، اجرا و اصلاح مستمر باید کنار هم دیده شوند. برای کامل‌تر شدن این مسیر، مطالعه مقاله استراتژی رشد؛ نقشه راه توسعه پایدار کسبوکار و همچنین نقشه راه سیستم‌سازی؛ مسیر ساخت کسب‌وکاری وابسته به فرآیند، نه افراد می‌تواند ارتباط این بحث را با بخش‌های دیگر رشد کسبوکار روشن‌تر کند.
ازاین‌رو کوچ ( مربی کسبوکار ) با استناد بر آنچه که وظیفه او در یک کسبوکار قلمداد می‌شود به طرح‌ریزی برنامه بیزینس‌کوچینگ اقدام می‌کند تا با استفاده از بهترین روش‌ها شرکت، کسبوکار و کسبوکار موردنظر را به اهداف خود برساند. در این مقاله قصد داریم تا به راه‌کارهایی که مربیان از آنها استفاده می‌کنند تا به شکل یکپارچه به شرکت‌ها کمک کنند را ذکر کنیم تا به شما نیز به‌عنوان مدیر یک کسبوکار در جهت انتخاب بهترین کوچ، راهنماییِ ارزنده‌ای کرده باشیم.
کوچ شریک شما نیست، دلسوزترین شخص در کسبوکار شما است
اغلب رهبران و مدیران شرکت‌ها فکر می‌کنند که با آوردن بیزینس‌کوچ یک شریک ناشناس را به تیم خود اضافه کرده‌اند که پس از چندی قرار است سِمت آنها را بگیرند و خود به‌عنوان نفر اول شرکت انتخاب شوند. این‌یک باور بسیار غلطی است که می‌توان گفت هیچ‌یک از مربیان کسبوکار حتی به آن فکر هم نمی‌کنند.
کوچ در سِمتی که به یک شرکت وارد می‌شود با همان سِمت نیز از آن، پس از به نتیجه رسیدن برنامه بیزینس‌کوچینگ، خارج می‌شود. از شغل و وظیفه‌ای که در قبال آن استخدام می‌شود آگاه است و هیچ چشم‌داشتی به سِمَت‌های مدیریتی ندارد.
به‌طور خاص بیزینس‌کوچینگ ( Business Coaching ) به مجموعه‌ای از مهارت‌ها گفته می‌شود که استعداد و پتانسیل نهفته افراد را شکوفا می‌کند تا بتواند در کار و حرفه خود عملکرد و کارایی دو چندانی را ارائه دهد. نه تنها درزمینه شغلی بلکه در زندگی شخصی افراد نیز برنامه کوچینگ بسیار نقش پررنگ و مثبتی خواهد داشت که در همان چندین هفته اول استخدام یک مربی کسبوکار خود را نمایان می‌کند.
شروع کار مربی کسبوکار
مربی کسبوکار ( Business Coach) مسیر را برای به تحقق رسیدن اهداف و موفقیت‌های روزافزون فرد هموار می‌کند، به او انگیزه و حمایت همه‌جانبه می‌دهد تا حس تعهد و مسئولیت‌پذیری را در خود ارتقا ببخشد.
ازاین‌رو برنامه بیزینس‌کوچینگ را می‌توان مجموعه‌ای از مطالب مفید در مورد مدیریت، روانشناسی و فلسفه دانست که مربی با استفاده از این ابزار، دانش و اطلاعات نابی را به افراد منتقل می‌کند تا آنها در درگیری‌ها و موانع ذهنی و مشکلات خود از آنها استفاده کرده و این‌گونه سدها را از پیشروی بردارند.
کوچ مثل یک شریک طمع‌کار نیست بلکه یک راهنمای خردمند، یک مشوق دلسوز و یک شنونده آگاه است که افراد دخیل (مخصوصاً سران اجرایی و مدیریتی) در یک کسبوکار را به چالش می‌کشد و در این مسیر مهربانانه موارد و کمبودها را به آنها گوش‌زد می‌کند.
شروع کار برنامه بیزنس‌کوچینگ باهدف رساندن شرکت به شرایط مطلوب آغاز می‌شود و در مسیر دستیابی به اهداف و چشم‌انداز در کنار بدنه شرکت حضور خواهد داشت. می‌توان گفت پس از رسیدن به تارگت‌های پیش‌بینی‌شده کار بیزینس‌کوچینگ به اتمام نمی‌رسد و از شخص مربی می‌توان برای نگه‌داشتن حالت ایده آلی استفاده کرد که در شرکت به وجود آمده است.
در حقیقت یک مربی هم طراح برنامه است و هم مجری بخشی از آن است و هم ناظر کل فرآیند است و هیچ‌کسی بهتر از او ناین احتمال وجود دارد که این برنامه را کنترل کند.
شما به‌عنوان مدیر یک کسبوکار باید خود و کلیه اعضای تیم را ملزم به تبعیت از نکات و هشدارهای مربی کسبوکار کنید تا در پایان مسیر کسب‌وکارتان از دل دریای طوفانی بازار به ساحل موفقیت برسد
برنامه بیزینس‌کوچینگ برای چه کسانی مناسب است؟
حضور مربی کسبوکار برای تمامیِ حرفه‌هایی که چه وضعیت ثابتی دارند و چه در منجلاب بازار متلاطم این روزها دست‌و‌پا می‌زنند حائز اهمیت است. به طور خلاصه می‌توان گفت برنامه بیزینس‌کوچینگ برای افرادی که چندی از ویژگی‌های آنها در زیر آمده است بسیار مطلوب است
حس اقتدار با برنامه بیزینس‌کوچینگ هوشمند
حال که اندکی با مزایای حضور یک کوچ در کنار تیم مدیریتی شرکت‌ها و کسبوکارها آشنا شده‌اید، باید به ویژگی‌ها و فاکتورهایی که یک برنامه بیزینس کوچینگ موفق را از دیگر متمایز می‌کند بپردازیم. آیا هر برنامه‌ای این احتمال وجود دارد که به کسب و کار ما سمت و سوی جدیدی بخشد؟ آیا به هر‌کس که خود را به‌عنوان کوچ معرفی می‌کند می‌توان اعتماد کرد؟
با برنامه بیزینس‌کوچینگ شما قادر خواهید بود که کسبوکار خود را از جایی که اکنون در آن قرار دارد به‌جایی که انتظار آن رادارید ببرید.
به تعریف دیگر، کوچ با نظارت کامل به زیرساخت‌ها، پتانسیل شرکت، روحیه افراد و پرسنل و همچنین بازار روز داخلی و جهانی، دست به تبیین برنامه بیزینس‌کوچینگ پویایی می‌زند که در آن چالش‌هایی برای تک‌تک افراد در نظر گرفته‌شده است و از طرف دیگر برای تمامی مشکلات احتمالی راه‌حل‌هایی ارائه می‌شود.
اجزای اصلی یک برنامه بیزینس کوچینگ
برای هرچه بهتر شدن وضعیت فعلی کسبوکار و همچنین دستیابی به اهداف مشخص‌شده، برنامه بیزینس‌کوچینگِ مربی کسبوکار باید پیرو چندین ویژگی باشد. این فرآیند یک سیستم کلی دارد که برای آن دسته از افرادی که برای شروع و راه‌اندازی بیزینس و یا توسعه بخشیدن به کسبوکار خود، نیازمند راهنما و مربی هستند سودمند است. اجزای اصلی برنامه بیزینس‌کوچینگ را می‌توان به چهار قسمت تقسیم کرد.
- تبیین‌و‌توسعه برنامه‌های عملی برای رسیدن به اهداف
- تجزیه‌وتحلیل و بررسی ایده اصلی کسبوکار
- ایجاد راه‌حل‌های مستمر در مسیر توسعه و شکوفایی
- خلق حس خلاقیت و اعتمادبه‌نفس در پرسنل و رهبران و مدیران اجرایی برای عملی کردن برنامه کسبوکار
مراحل مختلف برنامه بیزینس‌کوچینگ که درنهایت به موفقیت ختم می‌شود.
مرحله اول: ارزیابی
بررسی جامع و ارزیابی دقیق هر فرد بر مبنای نقاط قوت و ضعفی که بر عملکرد، روابط و حس مسئولیت او تأثیر‌گذار هستند.
مرحله دوم: تجزیه‌وتحلیل
تعاملات بین رفتارها و انگیزه‌های هر فرد برای تعیین تأثیرپذیری و اثربخشی مهم است. درک جامع و عمیق از این تعاملات بسیار ضروری است.
مرحله سوم: راهبرد
یک راهبرد فراگیر بر مبنای تحلیل عینی با در نظر گرفتن تمامی یافته‌ها، مسیر افراد در جهت پیشرفت و رضایتمندی را میسر می‌کند.
مرحله چهارم: رشد
اصلاحات موردنیاز در زندگی کاری تک‌تک افراد موجب افزایش عملکرد آنها به‌اندازه قابل‌توجهی خواهد شد که درنهایت به رشد قطعی و مستمر بدل می‌شود.
مرحله پنجم: موفقیت
درنهایت، سطح خشنودی و رضایتمندی به بالاترین حد خود خواهد رسید و عملکرد تمامی اجزا در بهترین وضعیت خود است. شکوفایی افراد نه تنها به خود آنها بلکه برای کشف پتانسیل‌های نهفته در دیگران نیز کمک می‌کند.
۸ ویژگی اصلی یک برنامه بیزینس‌کوچینگ موفق
شما به‌عنوان مدیر یک کسبوکار با توجه به نیاز و هدفی که در ذهن خوددارید دست به استخدام کوچ و یا مربی بیزینس می‌زنید. مربی نیز با توجه به ۸ مؤلفه‌ای که در رأس امور خود قرار می‌دهد، برنامه بیزینس‌کوچینگ پویایی را ایجاد می‌کند. این ۸ مؤلفه به شرح زیر می‌باشند.
۱- معرفی و خلاصه اجرایی، مدیریتی
پس‌ازآن که کوچ به کسبوکار شما اضافه شود، اولین کاری که می‌کند خلاصه‌برداری از کسبوکار شما است. به این معنا که به محصول و خدماتی که ارائه می‌دهید دقیق می‌شود و نقاط ضعف و قوت خروجی شمارا متذکر خواهد شد. در وهله بعدی، خلاصه‌ای از خدمات و موقعیت فعلی کسبوکار شمارا در بازار مشخص می‌کند، دستاوردهایی که تاکنون به آنها رسیده‌ای را مورد راستی آزمایی قرار می‌دهد و برای تعیین برنامه بیزینس کوچینگ یک پیش‌بینی از آینده نه چندان دور شرکت شمارا ترسیم خواهد کرد.
تمامی این کارها بایستی با لحن دوستانه و امیدوارکننده باشد چراکه وظیفه اصلی کوچ ایجاد اعتمادبه‌نفس و تزریق امید به پرسنل و سران کسبوکار است.
۲-شرح مشکل و راهکارها
شما به‌عنوان مدیر بایستی همکاری پایاپایی را با کوچ خود داشته باشید و اطلاعات موردنظر او را در اختیارش بگذارید. کوچ اطلاعات موردنظر خود را با طرح سؤالات از شما و پرسنل به‌دست خواهد آورد، تا بتواند گره‌های احتمالی را از سر راه کسبوکار باز کند.
توجه داشته باشید که هرچه اطلاعات مفیدتری به کوچ داده شود، او این احتمال وجود دارد که برنامه بیزینس بهتری را برای پیشبرد اهداف شما ترسیم کند، پس از دادن هرگونه اطلاعات در مورد گذشته، حال و آینده شرکت خود دریغ نکنید.
۳-مرور موشکافانه‌تر خروجی کسبوکار (محصول یا خدمات)
یکی از جنبه‌های کارآمد استفاده از کوچ این است که او هیچ‌گونه شناخت قبلی از شما ندارد، ازاین‌رو هیچ‌گونه جبهه‌گیری شخصی نیز در کار نیست. او خود را به‌جای مشتری شما قرار می‌دهد و کسبوکار شمارا از دید مشتریان می‌بیند. به‌عبارت‌دیگر برای آنکه ضعف‌های احتمالی موجود را کشف کند و برای آنها راه‌حل‌هایی در نظر بگیرد، بایستی به شکل خیلی موشکافانه‌ای به تجزیه تحلیل کیفیت خروجی بیزینس شما بپردازد.
برای مثال اگر محصول شما فیزیکی است کوچ این احتمال وجود دارد که حتی بسته‌بندی محصولات شمارا هم زیر سؤال ببرد و برای افزایش سوددهی دست به تغییرات (و یا پیشنهاد به ایجاد تغییرات) بزند.
۴-نگاه به بازار هدف
در تبیین برنامه بیزینس‌کوچینگ توسط مربی تعریف بازار هدف بسیار حائز اهمیت است. این احتمال وجود دارد که شما در طول سالیانی که کسبوکار خود را اداره می‌کنید، از بخش وسیعی از مشتریان بالقوه غافل مانده باشید. بخش وسیعی از وظایف کوچ به بازنگری پتانسیل‌های شرکت شما در جذب حداکثری می‌باشد که به‌واسطه آن سوددهی کسبوکار شما نیز به مراتب افزایش خواهد یافت.
۵-تجزیه‌وتحلیل رقبا
در کنار بررسی بازار هدف، باید شرکت‌های دیگری که در پیرامون فعالیت شما کار می‌کنند را نیز شناسایی کنید.
ازآنجایی‌که مواجه‌شدن با چالش‌های احتمالی بسیار هراس‌انگیز است و مقایسه کردن خودتان با رقبا به‌دوراز جبهه‌گیری امکان‌پذیر نیست، اهمیت کوچ با برنامه در این مرحله به خوبی به چشم می‌خورد.
ایده‌هایی که آن‌قدر خاص و بکر باشند که هیچ رقیبی در بازار به سمت آنها نرفته باشد، بسیار کمیاب شده‌اند. اما اگر بتوان از همان ایده‌هایی که در حال حاضر وجود دارند به بهترین نحو این احتمال وجود دارد کهفاده کرد تا دست رقیبان را از بازار کوتاه نگه داشت، این فرآیند عملی نخواهد شد مگر با ترسیم یک برنامه بیزینس کوچینگ پویا و مقتدر.
۶-تعیین جزئی‌ترین مسائل در مدل کسبوکار
این همان مؤلفه‌ای است که در آن کوچ مو را از ماست بیرون می‌کشد، به عبارت دیگر او وارد جزئی‌ترین فرآیندهای شرکت می‌شود. از تأمین مواد اولیه و خام گرفته تا روش‌های پیدا کردن مشتری و مدیریت منابع مالی و صرف هزینه‌های جانبی در این قسمت مورد بررسی کوچ قرار می‌گیرد. بخش بزرگی از برنامه بیزینس‌کوچینگ شرکت شما به همین مرحله اختصاص دارد.
این مؤلفه خود به چند زیرشاخه کوچک‌تر تقسیم می‌شود و بسته به نوع کسب و کار، کوچ همه یا تعدادی از مدل‌های زیر را در برنامه بیزینس‌کوچینگ خود قرار می‌دهد.
۷-کارکنان و پرسنل
هسته اصلی هر شرکتی اعضای تیم و کارمندان آن شرکت در نظر گرفته می‌شود. به این خاطر طرح برنامه جامع جهت همسوسازی تمامی افراد برای رسیدن به اهداف مشخص بسیار مهم و کلیدی است.
به‌بیان‌دیگر مدیر باید بداند که آنها چگونه افرادی هستند، چرا به استخدام شرکت درآمدند، چه پیشینه‌ای دارند و هدف آنها در سِمت خود دقیقاً چیست.
یک بار دیگر اهمیت داشتن برنامه بیزینس‌کوچینگ مدون در اینجا نمایا خواهد شد. کوچ به‌وسیله تمامی اطلاعاتی که مدیر در اختیار او قرار می‌دهد و یا با طرح پرسش‌های متفاوت از پرسنل، خود به این اطلاعات دست میابد تا بتواند برنامه‌ای هدفمند و جامعی را پیاده‌سازی کند.
اگر افرادی به استخدام شرکت درآمده باشند که چشم اندازه آنها با چشم اندازه شرکت هم‌خوانی نداشته باشد، کوچ به رهبران و مدیران پیشنهاد می‌دهد (و نه دستور) که طبق اطلاعات به‌دست‌آمده این نیروی انسانی شاغل در شرکت، فاقد ویژگی‌های مدنظر او است و برای سِمت او بهتر است از یک شخص دیگر استفاده شود.
۸-برنامه مالی
در مؤلفه‌های قبلی به بررسی کسبوکار خود پرداخته‌اید؛ اینکه چگونه درآمدزایی خواهید کرد، چه اهدافی در ذهن خود دارید و از پرسنل خود چه انتظاراتی خواهید داشت. اما در این بخش از برنامه، به شرح هزینه‌ها و درآمد به‌صورت ویژه خواهید پرداخت. به‌طورکلی در برنامه بیزینس کوچینگ برای دو تا سه سال آینده هر شرکت پیش‌بینی‌هایی انجام خواهد شد.
کوچ با در اختیار داشتن سوابق مالی (میزان هزینه‌ها و درآمد کلی شرکت) و همچنین تجزیه تحلیل مفصل آنها دست به ترسیم چشم‌اندازی می‌کند که نه آن‌قدر پیش‌پاافتاده باشد و نه آن‌قدر سخت و دشوار که دستیابی به آن دور از انتظار باشد.
اَشکال مختلف برنامه بیزینس‌کوچینگ
برای شفاف‌سازی هرچه بیشتر کوچ‌ها از وظایفی که بر دوش آنها گذاشته می‌شود و همچنین برای دستیابی هر چه سریع‌تر پرسنل و رهبران و مدیران اجرایی کسبوکارها، مربی کسبوکار این احتمال وجود دارد که برنامه مدون خود را به چند صورت در معرض دید همگان قرار دهد. در علم روانشناسی مشخص‌شده است که دیدن لیست کلی اهداف و چشم‌اندازهایی که برای آینده نه چندان دور تعیین‌شده است این احتمال وجود دارد که در افراد حس مثبت و همدلی را افزایش دهد.
ازاین‌رو پیشنهاد می‌شود برنامه بیزینس‌کوچینگ را با نشانه‌گذاری‌های اصولی در معرض دید خود و دیگران قرار دهید.
روش سنتی
درگذشته نوشتن برنامه بیزینس‌کوچینگ که عموماً به درخواست بانک‌ها و سرمایه‌گذاران کلان ضرورت پیدا می‌کرد به‌صورت کاملاً سنتی و در ۳۰-۴۰- صفحه کاغذ که حمل آنها بسیار دشوار بوده، گردآوری می‌شده است.
اسلایدشو
کوچ‌ها رغبت بیشتری به تهیه برنامه خود با استفاده از فهرست‌های بولت‌دار، تصاویر و نمودارهای جذاب نشان می‌دهند. همچنین استفاده از اسلایدشو به درک بهتر چشم‌انداز کمک خواهد کرد و در‌ثانی مخاطبین در کمترین زمان از وظایف خود باخبر می‌شوند.
برنامه بیزینس کوچینگ نرم‌افزاری
با استفاده از اپلیکیشن‌ها کوچ این احتمال وجود دارد که به‌صورت روزانه و یا هفتگی، تارگت‌هایی را برای پرسنل و رهبران و مدیران در نظر بگیرد و آنها را از طریق این‌گونه نرم‌افزارها به مخاطب خود منتقل کند. ازآنجایی‌که خبر به موفقیت رسیدن هر فرد در این دسته از اپلیکیشن‌ها به‌تمامی اعضا منتقل خواهد شد، دیگران را مجاب می‌کند تا وظایف خود به بهترین شکل ممکن به اتمام برسانند.
جمع‌بندی
در این مقاله به مراحل طرح پلن توسط مربی پرداختیم و متذکر شدیم که هر یک از این مراحل چه نقشی را در برنامه اصلی بازی می‌کنند. همچنین برای روشن‌سازی هرچه بهتر از لوازمی که کوچ این احتمال وجود دارد که به طرح برنامه دست بزند نیز صحبت کردیم.
رهبران و مدیران شرکت‌ها برای زنده نگه‌داشتن و بسط فعالیت‌های خود نیاز به یک برنامه مدون دارند که از طریق آن بتوانند آینده بازار خود را روشن‌تر از قبل ببینند. مربیان کسبوکار دقیقاً مانند فانوسی عمل می‌کنند که دریای متلاطم بازار را به شرکت‌ها نمایش می‌دهند. به‌بیان‌دیگر، برنامه بیزینس‌کوچینگ همان نور فانوس است که مسیر شرکت‌ها را در جهت تکامل و پیشرفت روشن می‌کند.